Door Jetze Boon en Jessica Vogels
Alice Procter, The Whole Picture. The colonial story of the art in our museums and why we need to talk about it (Londen 2020).
Op 6 juli 2023 werden er, naar aanleiding van de excuses van het Nederlandse slavernijverleden, verscheidene koloniale schatten teruggegeven aan de landen van herkomst; de voorheen gekoloniseerde landen. Zo blijkt, roofkunst en koloniale kunst in musea is een actueel onderwerp waarin veel ontwikkelingen gaande zijn.
Maar hoe dient men dan om te gaan met de koloniale kunst in musea en andere koloniale monumenten in de publieke sfeer? Dit is de centrale vraag van The Whole Picture van kunsthistorica en bedenker van Uncomfortable Art Tours, Alice Procter. Dit provocerende werk spoort de lezer aan om na te denken over koloniale kunst in de openbare ruimte. Het boek biedt een uiteenzetting van koloniale kunst in vier ‘ruimtes’: het paleis, het klaslokaal, het monument en de speelplaats. In elk van deze ruimtes haalt de auteur schrijnende voorbeelden aan van kunstvoorwerpen die zich in de ruimte bevinden en bevraagt de aanwezigheid ervan. Het boek spoort de lezer aan om buiten de canon van musea te denken en zo een verandering teweeg te brengen. Dit is een zeer sterk boek dat een zeer nodige discussie rondom koloniaal erfgoed op een toegankelijke wijze naar voren schuift en hier kritische vragen bij stelt. Dit is een goed instapwerk voor lezers die nog niet veel kennis hebben over dit debat, maar zich hier verder in willen verdiepen.
Remco Breuker, De Koreaanse golf. De onstuitbare opmars van de N.V. Zuid-Korea (Amsterdam 2023)
Zuid-Korea is overal. In de winkel liggen K-beauty producten, je verstuurt een appje via je Samsung telefoon en rijdt dan in je Hyundai naar huis terwijl je naar een K-pop nummer op de radio luistert. Kortom: tegenwoordig kan je bijna niet meer om Zuid-Korea heen. Dit laat het nieuwe boek van historicus en hoogleraar Koreastudies Remco Breuker ons zien. In dit boek geeft hij een prachtig geschreven analyse van Zuid-Korea en beschrijft hij hoe het land zich heeft gevormd uit de tegenstellingen die het land zo eigen zijn. Het is een mooie uiteenzetting van een land dat in 1953 het armste land ter wereld was, maar zich nu heeft opgewerkt tot een van de topeconomieën van de wereld. Het boek is thematisch ingedeeld en bespreekt verschillende aspecten van de Koreaanse cultuur. Hierdoor vereist het boek soms wat voorkennis, gezien een chronologische tijdlijn ontbreekt. Een fascinerend boek voor ieder die meer wil leren over de opmars van Zuid-Korea en zich wil verdiepen in de geschiedenis en het functioneren van deze gigant.
Willem de Bruin, De gouden rots. Hoe op Sint-Eustatius wereldgeschiedenis werd geschreven (Amsterdam 2019).
Nietig en onbekend, met een belangrijke rol in de geschiedenis. Dat zijn de woorden die er het meeste uitspringen wanneer je de flaptekst van dit boek van schrijver en voormalig-journalist Willem de Bruin leest. De woorden hebben betrekking op het eiland Sint-Eustatius, dat tussen 1696 en 1781 onafgebroken onder het bestuur van de Republiek viel en sinds 1816 officieel tot het Koninkrijk der Nederlanden behoort. De Bruijn toont in zijn boek aan dat het eiland op meerdere vlakken van historisch belang is. Om te beginnen doordat het zich in de achttiende eeuw kon ontwikkelen tot Caribische vrijhaven; het eiland werd een ‘supermarkt van de wereld’, waar protectionistische maatregelen van Europese mogendheden vernuftig omzeild konden worden. Dit had tot gevolg dat ook de opkomende Britse kolonisten in Noord-Amerika grote waarde hechtten aan het eiland. Dat deze waardering enkel kon toenemen bleek in 1776, toen Sint-Eustatius zich met elf saluutschoten de geschiedenis in schreef; het was de eerste buitenlandse mogendheid die de vlag van de Verenigde Staten op dergelijke wijze erkende. De gouden rots beschrijft wat voorafging en wat volgde. Het boek is een echte aanrader voor wie meer wil leren over wat zich in de zeventiende en achttiende eeuw op zee afspeelde en de weg die goederen aflegden tussen kolonie en moederland.
Dorothy Davis, A History of Shopping (Londen 1966).
De korte titel spreekt boekdelen; Dorothy Davis heeft met haar boek een breed onderwerp te pakken. Het doel van haar boek was dan ook niet het bereiken van volledigheid, maar het zijn van ‘a skeleton on which others […] may in time put flesh’. Het boek poogt een beschrijving te geven van Engelse winkels, winkeliers, winkelaars en hun producten vanaf de late middeleeuwen tot 1850. Het vormt een uiteenzetting van de mate waarin inwoners van Engeland zelf aan hun spullen konden komen, afhankelijk waren van anderen of juist degene konden zijn die spullen aanbood. Het illustreert waar en hoe handel plaatsvond, op welke manieren deze omgang door de jaren heen veranderde en laat bovenal zien dat ‘shopping’ zoals het in 1966 gekend werd geen vanzelfsprekendheid is. Het is een interessant boek dat een relatief onderbelichte kant van de geschiedenis toegankelijk en overzichtelijk maakt. Davis gooit dan ook niet met de pet naar haar eerste doelstelling. Haar werk vormt een degelijk startblok voor hen die zelfs in het kleinste historische boodschappenlijstje hun brood zien. Een aanrader!